Hoe werkt de airco van een auto precies?
Een airco in een auto is een gesloten systeem, aangedreven door een aircopomp (compressor). Die kringloop bevat een vloeibaar koudemiddel. De taak van dat koudemiddel is om lucht dat van buitenaf binnenstroomt te verdampen en te koelen. Vervolgens stroomt de afgekoelde lucht de cabine van de auto in. Doordat het koudemiddel warmte heeft onttrokken aan de instromende lucht, is het nu zelf warm geworden.
Het warm geworden koudemiddel gaat in gasvorm onder druk naar een condensor. De condensor koelt het gas af en maakt het weer vloeibaar. Het vloeibare koudemiddel wordt naar de verdamper gestuurd: de cirkel is weer rond.
Overigens bestaat er naast een ‘airco’ ook een ‘climate control’. De eerste is een handmatige airco, de tweede een volautomatische airco. Anders gezegd: een climate control is een airco die volautomatisch de ingestelde temperatuur op peil houdt.
Waar bestaat het aircosysteem van een auto uit?
Om een aircosysteem goed draaiende te houden – en om dure reparaties te voorkomen - is regelmatig onderhoud aan te raden. Om je een idee te geven welk onderhoud er nodig is, zetten we de belangrijkste onderdelen van een airco op een rij, samen met hun functie:
1. Compressor
- Functie: De compressor vormt het hart van het aircosysteem. De compressor perst het koudemiddel samen en zorgt voor circulatie door het systeem.
- Onderhoud: Regelmatige controle op lekkages en de staat van de aandrijfriem is aan te raden. Een defecte compressor is namelijk vaak een dure reparatie.
2. Condensor
- Functie: De condensor koelt het onder hoge druk staande koudemiddel af door warmte af te geven aan de buitenlucht.
- Onderhoud: Reinig de lamellen van vuil en bladeren. Ook belangrijk: controleer de condensor op mogelijke lekkages.
3. Expansieventiel
- Functie: Het expansieventiel (ook wel ‘orifice tube’ genoemd) laat het koelmiddel uitzetten, waardoor druk en temperatuur dalen. Dit is essentieel voor de koeling in de verdamper.
- Onderhoud: Het expansieventiel heeft meestal weinig onderhoud nodig, maar verstoppingen of vuil kunnen de werking beïnvloeden.
4. Verdamper
- Functie: Het onderdeel in de airco dat het koudemiddel omzet van vloeistof naar gas. De verdamper onttrekt daarbij warmte aan de omgeving. Op de manier koel en ontvochtig je het interieur van de auto.
- Onderhoud: Laat de filters regelmatig vervangen en laat ook de verdamper reinigen bij nare geuren of schimmelvorming. Immers: de verdamper zit op een donkere plek en droogt niet zo makkelijk. Schimmels en bacteriën zorgen dan voor een stinkende airco.
5. Koudemiddel
- Functie: Transportmiddel dat warmte opneemt en afgeeft. Zonder koudemiddel is er geen koeling.
- Onderhoud: Controleer regelmatig het niveau van het koudemiddel, want een te lage stand wijst op lekkage. Laat je koudemiddel vervangen of bijvullen door een specialist.
6. Luchtfilters / cabinefilter
- Functie: Filtert stof, pollen en vuil uit de lucht voordat deze de cabine in gaat.
- Onderhoud: Vervang met regelmaat de luchtfilters. Aangeraden wordt om dat elke 15.000–30.000 km te doen of wat het instructieboekje voorschrijft.
7. Ventilatoren
- Functie: Blaast de lucht over de verdamper en door de ventilatieroosters het interieur in.
- Onderhoud: Controleer de ventilatoren op lawaai of defecten. Bij een verminderde werking volstaat vaak smering, maar soms is vervanging nodig.
8. Druksensoren en regelunits
- Functie: Monitoren de werking van de airco, sturen de compressor aan en zorgen voor een correcte temperatuurregeling.
- Onderhoud: Meestal onderhoudsvrij, maar bij storing moet een specialist het systeem uitlezen en resetten.
Airco en verbruik
Het gebruik van de airco in de auto zorgt voor een flink hoger brandstof- of stroomverbruik. Bij een brandstofauto wordt de compressor van de airco immers aangedreven door de motor.
Een airco leidt zo tot 5 tot 10 procent meer brandstofverbruik. Bij auto’s van 15 jaar of ouder kan dat extra verbruik zelfs uitkomen op 20 procent, omdat oudere airco’s vaak meer energie vreten.
Wil je niet te veel extra brandstof of stroom verbruiken, gebruik de airco dan met mate:
- Lucht de auto eerst een paar minuten als hij lang in de zon heeft gestaan. Door alle ramen open te zetten kan de ergste warmte ontsnappen.
- Gebruik bij extreme hitte eerst de recirculatiestand om sneller te koelen.
- Stel de temperatuur van de airco niet te laag in, want hoe kouder, hoe harder de airco moet werken.
- Rijd het laatste stukje naar je bestemming met de airco uit. Het interieur blijft nog wel een tijdje koel.
- Zorg voor tijdig onderhoud. Een airco in topconditie werkt optimaal en daarmee efficiënt.
Hoe gebruik je de airco van je auto optimaal?
De airco wordt vooral gezien als een systeem voor een koel interieur in je auto. Toch kun je door slim gebruik meer halen uit de airconditioning. Hieronder vind je praktische tips voor optimaal gebruik, per situatie.
Recirculatiestand
In de recirculatiestand stuurt de airco geen nieuwe lucht het interieur in, maar gebruik de al gekoelde lucht en blaast deze opnieuw rond. Zo koel je het interieur sneller en efficiënter. Zorg er wel voor dat je de recirculatiestand niet te lang gebruikt, vooral bij vochtig weer (of in de winter) beslaan de ramen sneller. Bij extreme hitte, in files en tunnels en bij uitlaatgassen buiten is de recirculatiestand een uitkomst.
Normale ventilatie
In de normale stand gebruikt de airco de buitenlucht om het interieur mee te koelen of verwarmen. Tijdens langere ritten, bij milde temperaturen en bij droge omstandigheden is deze ‘buitenluchtstand’ het prettigst. Je krijgt continu frisse lucht binnen en voorkomt een muf interieur en condensvorming.
Ontwasemingsstand
Bij een beslagen voorruit is het slim om de ontwasemingsstand te gebruiken. Dat is in veel auto’s een knopje aangeduid met een icoontje van een voorruit met golvende pijlen. Combineer die ontwasemingsstand met de airco en verwarming (beide gericht op je voorruit), en je hebt snel weer heldere ruiten.
Zet de airco niet te koud
Als je in een bloedhete auto stapt, is het verleidelijk om de airco op zijn koudste stand te zetten, bijvoorbeeld 16 graden Celsius. Toch is dat niet slim, want je belast je airco enorm, zorgt voor een hoger brandstof- of stroomverbruik en je lichaam houdt ook niet van die grote temperatuurverschillen. Kies liever voor een temperatuur van rond de 21 graden Celsius.
Gebruik de airco ook in de winter
Een airco biedt ook in de winter veel voordeel. Het zorgt voor een snelle ontwaseming, minder condens, een betere luchtkwaliteit én je geeft nare luchtjes minder kans. Door de airco ook in de winter regelmatig aan te zetten, voorkom je uitdroging van afdichtingen.
