Uit nieuw onderzoek van Wegenvignetten.nl onder 1.250 Nederlanders blijkt namelijk dat bijna 4 op de 10 mensen voor inkomensafhankelijke verkeersboetes zijn. Het principe is simpel: hoe meer je verdient, hoe meer je betaalt als je de fout in gaat. En dat zorgt voor een flink verschuivend draagvlak.
De cijfers achter de verschuiving
De onderzoekers hebben de Nederlandse mening flink doorgelicht, en de resultaten zijn verrassend. Ruim 38 procent van de ondervraagden vindt dat een boete moet afhangen van je inkomen, terwijl 37 procent tegen is. Een kwart twijfelt nog. Dat betekent dat de voorstanders nu officieel in de meerderheid zijn - een behoorlijke ommekeer in het denken over verkeersjustitie.
Interessant is hoe de meningen verdeeld zijn. Mannen blijken veel meer voor inkomensafhankelijke boetes dan vrouwen: bijna de helft van alle mannelijke respondenten steunt het idee, tegenover slechts een derde van de vrouwen. Ook geografisch zie je duidelijke verschillen ontstaan.
In Overijssel en Drenthe is de steun het grootst met respectievelijk 46 en 45 procent. Zeeuwen zijn duidelijk minder enthousiast: daar steunt slechts 27 procent het systeem. Opvallend is dat twintigers en zestigers elkaar vinden als de grootste voorstanders - blijkbaar denken de jongste en meer ervaren weggebruikers het meest alike over rechtvaardige straffen.
Hoe werkt het systeem in het buitenland
In landen zoals Zwitserland en Finland draait dit systeem al jaren zonder grote problemen. Het principe is helder: je inkomen bepaalt hoeveel je per overtreding betaalt, zodat de impact van de straf voor iedereen hetzelfde voelt. Een boete moet immers ontmoedigen, ongeacht je bankrekening.
Dat levert soms spectaculaire bedragen op die het Nederlandse nieuws halen. Die Zwitserse automobilist die afgelopen zomer bijna 100.000 euro moest betalen voor 27 kilometer per uur te hard rijden, is geen uitzondering. Het absolute record staat op naam van een Zweed die in 2010 ruim 700.000 euro moest neertellen voor een zware overtreding.
Onderzoek uit Finland toont aan dat zulke boetes op korte termijn echt werken: mensen plegen minder herhaalde overtredingen. Het effect neemt na een jaar vaak wel weer af, maar het beginprincipe klopt dus. Een boete van 200 euro raakt een miljonair nou eenmaal veel minder dan iemand die op minimumloon leeft.
Politiek blijft grotendeels stil
Als je de verkiezingsprogramma's van de afgelopen periode doorneemt, valt op hoe weinig partijen zich over dit onderwerp uitspreken. Eigenlijk alleen Volt neemt een duidelijk standpunt in. In hun programma staat letterlijk: "Verkeers- en overheidsboetes moeten worden uitgegeven op basis van draagkracht, zodat de hoogte van de boete passend is voor ieder individu."
De rest van politiek Nederland houdt zich opvallend stil, of trekt juist de tegenovergestelde conclusie. FvD en BVNL vinden de huidige boetes te hoog en willen ze verlagen naar het Europees gemiddelde. De VVD daarentegen pleit voor zwaardere straffen voor wat zij "verkeershufters" noemen.
Grote partijen als PVV, D66, CDA en GroenLinks-PvdA laten het onderwerp helemaal liggen in hun programma's. Dat is opvallend, omdat het publieke draagvlak duidelijk groeit en de discussie over ongelijkheid in Nederland steeds prominenter wordt.
Eerlijkheid versus uitvoerbaarheid
De groeiende steun voor inkomensafhankelijke boetes past in een bredere maatschappelijke discussie over eerlijkheid. Met de toenemende kloof tussen arm en rijk klinkt de roep om rechtvaardige straffen steeds luider. Het huidige systeem, waarbij iedereen dezelfde boete krijgt ongeacht inkomen, voelt voor steeds meer mensen achterhaald aan.
Tegenstanders wijzen vaak op de praktische bezwaren: hoe bepaal je iemands werkelijke inkomen, wat doe je met mensen zonder vast salaris, en leidt dit niet tot een bureaucratische nachtmerrie? Dat zijn legitieme vragen die landen als Zwitserland en Finland hebben moeten oplossen - en dat is ze gelukt.
Of Nederland daadwerkelijk de Zwitserse richting opgaat, hangt af van de politieke bereidheid om het onderwerp op te pakken. Met bijna 40 procent van de bevolking achter het idee wordt het in elk geval steeds moeilijker om de discussie te negeren.
